piątek, 15 września 2017

Etapy Integracji europejskiej. Korzyści i koszty integracji.

Bardzo ważną kwestią jest wzmocnienie oraz rozszerzenie aktywności państw członkowskich w sferze ekonomicznej oraz konsolidacji procedur współpracy w dziedzinie polityki międzynarodowej. Zapisy dotyczące tej kwestii zawiera Jednolity Akt Europejski, którego postanowienia weszły w życie 1 lipca 1987 roku. Jeżeli chodzi o sferę ekonomiczną to określił on program budowy rynku wewnętrznego (jednolitego) Wspólnoty do końca 1992 roku.
           Kolejnym etapem była chęć utworzenia unii walutowej, politycznej i ekonomicznej. Pierwszego stycznia 1999 roku jedenaście krajów Unii Europejskiej rozpoczęło największy eksperyment ekonomiczny minionego stulecia. W imię zjednoczonego rynku dobrowolnie zrezygnowały ze swoich walut i stworzyły wspólny pieniądz – euro. Emitowany jest on w ramach Europejskiej Unii Walutowej i Gospodarczej(EMU) – ustanowiona z dniem 1 stycznia 1999 roku w ramach Unii Europejskiej.
Perspektywa przystąpienia Polski do UE była niewątpliwie jednym z najczęściej poruszanych tematów w ciągu ostatnich lat w naszym kraju[1]. Rozpoczęcie procesu negocjacji w sprawie członkostwa Polski w Unii
Europejskiej spowodowało wzrost zapotrzebowania na analizy dotyczące korzyści i kosztów oraz szans i zagrożeń związanych z naszą integracją ze strukturami europejskimi.
Zakładając że Polska stanie się członkiem Unii Europejskiej 1 stycznia 2003 roku i wniesie pełną składkę członkowską to do podstawy wyliczenia takiej składki wchodzą następujące składniki: wpływy z ceł, opłaty rolne część pływów z VAT, bezpośrednie wpływy krajów członkowskich liczone jako część PNB. Szacunek wpłat Polski do budżetu Unii Europejskiej oscyluje między 2,1 i 2,4 mld euro. Dzięki funduszom strukturalnym złagodzone zostały koszty społeczne związane z transformacją gospodarczą[2].
           Z drugiej strony Polska może liczyć na nie małe sumy z budżetu unijnego na wsparcie rozwoju społecznego i ekonomicznego. Łączną wielkość pomocy w 2003 roku oszacowano na 5,7 mld euro. Po odliczeniu składki do budżetu wspólnego UNI Europejskiej otrzymano wielkość pomocy netto równą około 3,3 – 3,4 mld euro. Analitycy określają, że w następnych latach wielkość ta będzie rosła. Główna część środków zostanie skierowana na rozwój regionów. Małe natomiast – w proporcji do środków na politykę regionalną, jak też w stosunku do ogromnych potrzeb- są środki zarezerwowane na rolnictwo. Środki te będą mogły być wykorzystane nie na inwestycje w samym rolnictwie, lecz przede wszystkim na rozwój obszarów wiejskich.
           Pomoc nie będzie jednak dzielona między potencjalnych beneficjantów automatycznie. Aby ją uzyskać, niezbędne jest przygotowanie przekonywującego programu zgodnego z unijnymi procedurami, skoordynowanego z ogólnymi priorytetami rozwoju kraju itd. Przyznane środki są następnie kontrolowane przez unijnych urzędników, w celu sprawdzenia, czy zostały wydane zgodnie z ustalonymi regułami. Wykorzystanie tych środków wymaga dodatkowo spełniania różnych warunków, w tym – zapewnienia współfinansowania. Uwagi te prowadzą do wniosku, że już teraz bardzo potrzebny jest program właściwego zagospodarowania unijnych środków i przygotowania odpowiednich kadr. Ze względu na niewystarczający stan przygotowań do wykorzystania unijnego wsparcia tak w kraju, jak i w Komisji Europejskiej – istnieje duże prawdopodobieństwo że Polska nie będzie w stanie wykorzystać w pierwszym okresie członkostwa całej, potencjalnie możliwej sumy.
Żeby pomoc unijna była maksymalnie wysoka, trzeba obniżyć wysokość składki w pierwszych latach funkcjonowania w Unii Europejskiej, używając odpowiednio umotywowanych, zdecydowanych argumentów. Mogą to być argumenty, odnoszące się do całej składki (niższy poziom rozwoju gospodarczego Polski, ograniczenia budżetowe w Polsce, trudności z pełnym wykorzystaniem środków unijnych w pierwszym okresie członkostwa) lub odnoszące się poszczególnych elementów składki. Wśród tych ostatnich, ważnym argumentem na rzecz obniżenia wpłat do budżetu unijnego z tytułu ceł jest bardzo długa granica wschodnia Polski, która stanie się zewnętrzną granicą całej Unii. Obecnie granica ta jest przystosowana dom pełnienia funkcji granicy unii zwłaszcza w świetle uzgodnień Traktatu Amsterdamskiego. Potrzebne są znaczne środki na jej doinwestowanie, jak też na przeszkolenie celników w zakresie wymogów unijnych, które staną się wymogami polskimi. Wielość skutków integracji jest bardzo trudna do ogarnięcia[3].
           W szczególności więc, co do tego elementu wpłat, należy postulować przejściowe jego obniżenie. Kraje Unii uznały, że po wejściu w życie Traktatu Amsterdamskiego koszty administracji celnej i ochrony granic przed nielegalnym importem broni, narkotyków, nielegalna imigracją itp. Wzrosną, i zwiększyły udział wpływów z ceł zatrzymanych przez państwa członkowskie z 10% do 25% . Ze względu na inną pozycję wyjściowa Polski, wskazane jest postulowanie w rokowaniach akcesyjnych zatrzymania w kraju przez pewien okres  większej części dochodów z cel.
         Członkostwo pozwoli też na uzyskanie znacznych wpływów netto z budżetu unijnego, które będą przeznaczone na stworzenie podstaw trwałego gospodarczego kraju.


[1] J. M. Fiszer, „Unia Europejska a Polska dziś i jutro”, Toruń- Warszawa 2003, s. 124
[2] J. Kotyński, „Korzyści I koszty członkostwa Polski w Unii Europejskiej”, Warszawa 2000, s. 31
[3] M. Święcicki, “Raport w sprawie korzyści i kosztów integracji Polski z Unią Europejską”, [w:] “Rocznik Polskiej Polityki Zagranicznej”, MSZ, Warszawa 2001, s. 26

niedziela, 11 września 2016

Cel i zakres Narodowego Programu przygotowania do członkostwa w UE


Narodowy Program Przygotowania do Członkostwa Unii Europejskiej jest dokumentem, który wyznacza kierunek działań dostosowawczych oraz określa harmonogram ich realizacji w latach 1998 – 2002 w kontekście zbliżającego się członkostwa Polski w UE. Jego treść wynika z trzech podstawowych elementów: z dotychczasowej realizacji Układu Europejskiego i stanu przygotowań w Polsce do członkostwa w Unii, opinii Komisji Europejskiej w sprawie polskiego wniosku o członkostwo Polski w UE oraz z unijnego dokumentu „Partnerstwo dla Członkostwa”. Analiza powyższych elementów pozwoliła na sprecyzowanie podstawowych priorytetów dostosowawczych, które zdaniem polskiego rządu trzeba będzie zrealizować w nadchodzących latach. Priorytety te obejmują zadania dostosowawcze w podziale na krótkookresowe, tj. realizowane w 1998roku bez dodatkowego wsparcia z Funduszu oraz zadania średniookresowe – do 2002 roku, dla których obowiązują jednolite ramy finansowe obejmujące – oprócz własnych środków budżetowych – finansowanie z Programu PHARE oraz kredytów z międzynarodowych instytucji finansowych. W dniu 29 stycznia 1998 roku Komitet Integracji Europejskiej przyjął projekt listy priorytetów dostosowawczych dla Polski. Lista ta objęła następujące priorytety:

Ø Polityka gospodarcza                                                    

Ø Wspólna z UE średniookresowych priorytetów polityki gospodarczej promujące zrównoważony wzrost gospodarczy (przy stopniowym ograniczaniu inflacji i deficytu finansów publicznych), prywatyzację i restrukturyzację przedsiębiorstw sektora państwowego, demonopolizację i liberalizację rynku, usprawnienie rynku pracy i zapewnienie osłony socjalnej w procesie przyspieszonej restrukturyzacji,    

Ø Rynek wewnętrzny

1.       Dalsza liberalizacja przepływu kapitału między innymi poprzez nowelizację prawa dewizowego,
2.       Kontynuacja działań dostosowawczych (przepisy i struktury administracyjne) w dziedzinie standaryzacji, certyfikacji i oceny zgodności; wynegocjowanie ze Wspólnotą Europejską Europejskiego porozumienia w sprawie Oceny Zgodności i jego wdrożenie,
3.       Stworzenie zgodnych z przepisami wspólnotowymi przejrzystych procedur monitorowania pomocy publicznej oraz przestrzegania zasad polityki antymonopolowej, wzmocnienie instytucji działających w tym obszarze,
4.       Dalsze dostosowanie przepisów w zakresie zamówień publicznych w celu zapewnienia swobodnego dostępu do przetargów publicznych dla podmiotów z UE; szkolenie pracowników administracji i rozpowszechnianie informacji o wprowadzonych zmianach dostosowawczych wśród potencjalnych dostawców zamówień publicznych,
5.       Zakończenie prac nad ustawą o ochronie własności przemysłowej i jej wprowadzenie w życie oraz wdrożenie przepisów o ochronie własności intelektualnej,
6.       Dostosowanie prawa w zakresie ochrony konsumenta, opracowanie uproszczonych procedur dochodzenia roszczeń konsumenckich oraz szkolenie kadr,
7.       Wdrożenie ustawy Kodeks Cywilny – wzmocnienie kadrowe służb celnych i stopniowa rozbudowa infrastruktury celnej,
8.       Wdrożenia ustawy o ochronie danych,
9.       Wdrażanie ustawy o służbie cywilnej zapewniający swobodny dostęp do tej służby,
10.  Szkolenie administracji publicznej i samorządów gospodarczych w zakresie problematyki rynku wewnętrznego,
11.  Szkolenie sędziów i prokuratorów w zakresie stosowania prawa wspólnotowego.

Ø Zatrudnienie i sprawy społeczne

1.     Wzmocnienie efektywności funkcjonowania instytucji rynku pracy i         instytucji dialogu społecznego,
2.     Dalsze zaznajamianie partnerów społecznych z zasadami funkcjonowania rynku wewnętrznego Unii Europejskiej,
3.     Dostosowanie prawa w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wzmocnienie i rozwój struktur instytucjonalnych zajmujących się jego przestrzeganiem,
4.     Dalszy rozwój ochrony socjalnej; przeprowadzanie reformy ubezpieczeń społecznych.


Ø Sprawiedliwość i sprawy wewnętrzne

1.     Promowanie współpracy policji i wymiaru sprawiedliwości w walce ze zorganizowana przestępczością (szkolenie i wyposażenie),
2.      Wzmocnienie systemu zarządzania i kontroli zagranicznej (rozbudowa infrastruktury i szkolenie kadr).

Ø Polityki sektorowe
1.         Opracowanie programu restrukturyzacji sektora stalowego harmonogramu jego realizacji,
2.         Rozpoczęcie wdrażania programu restrukturyzacji sektora energetycznego, w tym kontynuacja prywatyzacji i modernizacji rafinerii oraz tworzenia rezerw paliwowych,
3.         Opracowanie kryteriów produkcji i montażu przemysłowego samochodów,
4.         Tworzenie sprzyjających warunków dla rozwoju i poprawy konkurencyjności przedsiębiorstw, zwłaszcza małych i średnich,
5.         Opracowanie programów oraz stworzenie koniecznych warunków sprzyjających realizacji wymagań nałożonych przez dyrektywy ramowe o ochronie środowiska i rozpoczęcie wdrażania standardów wspólnotowych w tej dziedzinie,
6.         Dostosowanie polskiej polityki ekonomicznej do V Programu działań Unii Europejskiej na rzecz środowiska,
7.         Wzmocnienie kadrowe (szkolenie) i finansowanie służb ochrony środowiska,
8.         Stworzenie spójnej koncepcji polityki strukturalnej oraz polityki rozwoju obszarów wiejskich sprzyjającym korzystnym zmianom polskiej struktury agrarnej,
9.         Przyjęcie i wdrożenie przepisów dotyczących kontroli fitosanitarnej i weterynaryjnej oraz tworzenie odpowiednich służb i infrastruktury, w szczególności na przyszłych granicach zewnętrznych UE,
10.    Modernizacja sektora przetwórstwa rolno-spożywczego (w zakresie produkcji mleka i mięsa) i unowocześnienie bazy dla kontroli jakości,
11.    Prywatyzacji i dostosowanie prawa w zakresie telekomunikacji,
12.    Modernizacja transeuropejskiej infrastruktury transportowej w celu sprostania standardom europejskim i przyszłego jej włączenia do systemu sieci transeuropejskich,
13.    Harmonizacja oraz dostosowanie prawa i standardów stosowanych w dziedzinie transportu w celu skutecznego kształtowania ruchu pasażerskiego i towarowego, jako warunku intensyfikacji współpracy gospodarczej pomiędzy Polską i Unią Europejską,
14.    Wsparcie instytucjonalne i szkolenie pracowników administracji oraz przewoźników w celu zapoznania ich z wdrażanymi praktykami i procedurami wzorowanymi na rozwiązaniach wspólnej polityki transportowej WE,
15.    Kontynuacja prac związanych z harmonizacją polskiego prawa w zakresie podatków pośrednich z prawem wspólnotowym ,
16.    Wzmocnienie administracji podatkowej (szkolenie, usprawnianie procedur w celu poprawy ściągalności podatków),
17.    Kontynuowanie dostosowań prawa w zakresie infrastruktury oraz procedur do wymogów rynku wewnętrznego UE w sektorze finansowym,
18.    Zapobieganie praniu brudnych pieniędzy – utworzenie Państwowej Agencji Informacji Finansowej,
19.    Kontynuowanie dostosowań w dziedzinie statystyki ogólnej do wymogów Unii Europejskiej ,
20.    Pełne dostosowanie prawa w sektorze audiowizualnym między innymi poprzez nowelizację i wdrożenie ustawy o radiofonii i telewizji.
Ø Inne dziedziny

1.     Stworzenie efektywnego systemu finansowej kontroli wewnętrznej w administracji publicznej,

2.     Przygotowanie ram instytucjonalnych służących korzystaniu ze wsparcia finansowego UE w okresie objętym „Partnerstwem dla Członkostwa”, a po uzyskaniu członkostwa z Funduszy Strukturalnych,

3.     Stworzenie ram instytucjonalnych umożliwiających realizację polityki regionalnej i rozpoczęcie wdrażania projektów pilotażowych, Rozwój współpracy przygranicznej.
Narodowy Program Przygotowania do Członkostwa kładzie szczególny nacisk na właściwą sekwencję podejmowanych działań w celu uzyskania najbardziej korzystnego dojścia Polski do członkostwa w Unii, co w szczególności oznacza, że w pierwszej kolejności powinny być realizowane najważniejsze cele, którym należy przyporządkować pozostałe zadania, realizowane w dalszej kolejności.

piątek, 11 września 2015

Strefa eurokorzyści i wyzwania dla polskich producentów.


Światowe procesy regionalnej integracji gospodarczej o charakterze międzynarodowym nasilają się, powodując określone konsekwencje dla państw scalających swoje gospodarki[1]. Na integracje Polski z UGW można spojrzeć z punktu widzenia uwarunkowań makro – i mikroekonomicznych istotnych dla polskich producentów. Uwarunkowania makro to strefa euro w Unii Europejskiej, obejmująca prawie 70% polskiego eksportu (w tym 50% przypada na Niemcy) oraz 60% importu do Polski. Nie ulega wątpliwości, że właśnie w tej strefie będą się koncentrować polskie interesy gospodarcze i polityczne. Producenci otrzymują szansę rozwoju w postaci dostępu do coraz bardziej rozwiniętego rynku 290 mln konsumentów.

Wśród uwarunkowań mikro można wymienić szereg korzyści występujących w strefie euro:

Ø niższe w porównaniu z polskimi koszty uzyskania kredytu, co może ułatwić restrukturyzację polskich przedsiębiorstw i poprawę ich konkurencyjności,

Ø eliminacja kosztów wymiany walut oraz kosztów transakcji zabezpieczających przed ryzykiem kursowym,

Ø większa pewność planowania działalności gospodarczej w związku z przejrzystością jednolitej polityki monetarnej prowadzonej przez Europejski Bank Centralny,

Ø racjonalizacja systemów płatniczych oraz obniżka kosztów obsługi bankowej,

Ø współpraca z coraz sprawniejszym, konsolidującym się systemem bankowym, ułatwiającym dostęp do rynku,

Ø dogodniejsze warunki dla realnej oceny konkurencyjności i polityki kosztowej firm,

Ø dostęp do rozwojowego rynku instrumentów dłużnych dla przedsiębiorstw, do kredytów hipotecznych i instytucji manipulacyjnych.
O powodzeniu procesu integracji w ostatecznym wymiarze decyduje przede wszystkim konkurencyjność i innowacyjność polskich firm na jednolitym rynku europejskim[2]. Wśród wyzwań, którym będą musieli sprostać polscy producenci w pierwszej kolejności, pojawia się konieczność poprawy konkurencyjności. Aby ją osiągnąć, trzeba szybko łączyć siły, wobec postępującej koncentracji w produkcji i usługach w strefie euro. Wzbierająca fala fuzji i konsolidacji wielkich koncernów produkcyjnych i banków wskazuje, że łatwiej jest konkurować przedsiębiorstwom dużym i działającym zarówno w skali europejskiej, jak i globalnej. Działalność przedsiębiorstw na rynku europejskim nie jest pozbawiona ryzyka . Łatwość zaciągnięcia tańszego niż w Polsce kredytu może stać się pułapką, gdy z jakiś powodów pozycja złotego osłabnie, a koszty spłaty kredytu przekroczą możliwości finansowe zadłużonego przedsiębiorstwa.
         Reguły rządzące jednolitym rynkiem tworzą przesłanki dla poprawy konkurencyjności gospodarki, przy ich racjonalnym wykorzystaniu przez państwa członkowskie, firmy i obywateli[3]. Przedsiębiorstwom przyjdzie zatem działać w innej sytuacji rynkowej. Choć będą chronione przed inflacją, ryzykiem zmian kursów walut i stóp procentowych, to w znacznie większym stopniu niż dotychczas będą musiały sobie radzić z polityką zatrudnienia i płac.


[1] E. Skawińska (red.), “Szanse I perspektywy polskiej gospodarki w Unii Europejskiej,” Warszawa 2004, s.
[2] Z. Wysokińska, J. Witkowska, „Integracja europejska”, Warszawa 2004, s. 274
[3] A. Z. Nowak, „Integracja europejska. Szansa dla Polski?” Warszawa 2002, s. 39

wtorek, 21 stycznia 2014

Utworzenie rynku wewnętrznego (jednolitego) Wspólnoty Europejskiej

Unia Europejska jest związkiem państw, który respektuje tożsamość narodową państw członkowskich, ich tradycję i kulturę. Unia Europejska to również gwarancja: demokracji  i praw człowieka, prywatnej własności i wolnego rynku. Najważniejsze zasady prowadzenia działalności usługowej w Unii Europejskiej zawarte są w Traktacie Rzymskim[1].
W Unii Europejskiej funkcjonuje rynek wewnętrzny oparty na czterech wolnościach[2]:
Ø Swoboda przepływu towarów – polega na dostosowaniu lub wzajemnej akceptacji norm oraz przepisów, zniesieniu kontroli granicznych, harmonizacji i podatków.
Ø Swoboda przepływu kapitału – to między innymi dążenie do wspólnego rynku usług finansowych oraz liberalizacji obrotu papierami wartościowymi.
Ø Swoboda przepływu usług – polega na zliberalizowaniu usług finansowych, otwarciu rynku usług transportowych i telekomunikacyjnych oraz harmonizacji metod kontroli banków i ubezpieczeń.
Ø Swoboda przepływu osób – to przede wszystkim prawo dożycia, osiedlania się, do pracy oraz korzystania ze wszelkich dóbr socjalnych w miejscu pobytu na terenie Unii Europejskiej, bez względu na obywatelstwo.
           Utworzenie tegoż rynku jednolitego jest projektem globalnym Unii integracji ekonomicznej, jaki kiedykolwiek podjęto. Wystarczyło siedem lat na przekształcenie dwunastu oddzielnych rynków państwowych w jeden rynek.
           Jedna z zasad rynku wewnętrznego jest zasada subsydiarności, na mocy której decyzje podejmowane są na szczeblu najbliższym obywatelowi.
           Jednolity rynek sprzyja ekspansji handlu między krajami członkowskimi Unii Europejskiej po zniesieniu przez nie barier handlowych[3]. Rynek jednolity to rynek wewnętrzny, a więc obszar bez granic wewnętrznych, na którym zgodnie z postanowieniami niniejszego traktatu zostaje zapewniony swobodny przepływ towarów, usług, kapitału i usług. Pierwszą istotną i pozytywną sprawą dla państw członkowskich jest przepływ towarów. Jeżeli mowa o towarze i granicy to mowa również o cłach, które stopniowo zostały zniesione do 1 lipca 1968 roku.
Wraz z zakazem wprowadzenia nowych ceł Art. 12 Traktatu o WE fakt ten miał istotne znaczenie dla postępów integracji (unia celna). Jeżeli chodzi o ograniczenia eksportowe, importowe i tranzytowe są one dopuszczalne przez Art. 36 Traktatu o WE. Są one uzasadnione względami moralności publicznej, porządku i bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia i życia ludzi, zwierząt i roślin, ochronę narodowych dóbr kultury o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej oraz ochrony własności przemysłowej i handlowej.
           Swobodny przepływ towarów wymaga również przekształcenia monopoli państwowych w charakterze handlowym tak  aby nie występowała żadna forma dyskryminacji odnośnie do warunków zbytu i zaopatrzenia pomiędzy obywatelami państw członkowskich.
           Wspólna polityka handlowa natomiast Art. 110 I kolejne Traktatu o WE oznacza kolejne stadium integracji w zakresie obrotu towarowego.
Wspólna taryfa celna w stosunkach z państwami trzecimi ma także istotne znaczenie wewnątrzwspólnotowe: towarami z państw trzecich można po ich ocleniu przy wwozie do Wspólnoty swobodnie obracać w jej obszarze celnym.
           Swobodny przepływ towarów mógłby zostać zakłócony poprzez podatkową dyskryminację zagranicznych produktów. Stąd też Art. 95 Traktatu o WE zawiera bezpośrednio stosowany zakaz nakładania na towary pochodzące z innych państw członkowskich bezpośrednich lub pośrednio na odpowiednie towary krajowe. Jednolity rynek nie jest jedynie synonimem podróży i polowania na dobrą okazję. Jedna z jego podstawowych zasad polega na oferowaniu pracownikom otrzymującym lub nie stałą pensję oraz stażystom prawa do pracy i zamieszkania w innym kraju członkowskim, nie tracąc swego prawa do świadczeń socjalnych.
Takie prawa mają również studenci, emeryci czy osoby mające dochody z innych niż praca źródeł. Kraje członkowskie przyjęły także w ramach jednolitego rynku szereg dyrektyw mających na celu zagwarantowanie pracownikom pewnego poziomu ochrony socjalnej. Zdrowie i bezpieczeństwo pracy stanowią jeden z tych socjalnych aspektów jednolitego rynku, w którym zanotowano największy postęp.
           Wszystkie kraje członkowskie, z wyjątkiem Wielkiej Brytanii, przyjęły w 1989 roku Europejską Kartę Fundamentalnych Praw Pracowniczych i zatwierdziły rozdział socjalny Traktatu z Maastricht o Unii Europejskiej. Chociaż w zakresie swobodnego przepływu osób wewnątrz Unii Europejskiej osiągnięto bardzo wiele, to jednak kontrola dokumentów tożsamości np. na lotniskach, przetrwała częściowo dlatego, iż rządy nie chcą, oby swobodny przepływ sprzyjał międzynarodowemu terroryzmowi, nielegalnej imigracji i handlu narkotykami.
           Jednolity rynek pozwala pewnej liczbie firm wykorzystywać korzyści skali i rozwijać produkcję wewnątrzunijną[4]. Swoboda podróżowania i prowadzenia interesów w całej Europie równie łatwo, jak w swoistym kraju jest dla obywatela najbardziej przekonywującym symbolem rzeczywistości jednolitego rynku i samej Unii Europejskiej.
           Jeżeli chodzi o usługi, to w Unii Europejskiej świadczenie tych usług miało słaby start – 1 stycznia 1993 roku, zliberalizowano jedynie usługi bankowe, jednolity rynek usług ubezpieczeniowych ujrzał światło dzienne 1 lipca 1993 roku, dyrektywa dotycząca uwolnienia usług inwestycyjnych weszła w życie 1 stycznia 1996roku. Od wiosny 1994 roku istnieje dyrektywa Unii Europejskiej gwarantująca oszczędzającym pierwszym inwestorom minimalnym poziom ochrony w zakresie bankructwa na skalę międzynarodową. Na mocy ustaw europejskich, przedsiębiorstwa oferujące usługi bankowe i finansowe mogą prowadzić swoją działalność na podstawie paszportu, wydawanego przez kompletne władze w ich krajach.
          Swobodny przepływ kapitałów został zrealizowany najwcześniej z czterech fundamentalnych swobód jednolitego rynku.
         Przyjęcie podstawowej dyrektywy znoszącej wszystkie kontrole kapitałów nastąpiło w 1998 roku. W ślad za nią wydano szereg dyrektyw dotyczących uwalniania usług bankowych i finansowych. Pozostaje jeszcze wdrożenie najważniejszej dyrektywy o oszczędnościach. Otwarcie jednolitego rynku jest początkiem, a nie końcem procesu. Wyzwaniem, które trzeba podjąć, jest dobre zarządzanie i udoskonalanie tego przedsięwzięcia.


[1] S. Miklaszewski, „Historyczne i ekonomiczne podstawy integracji krajów Unii Europejskiej”, Nowy Sącz 1999, s. 55
[2] Por. R. Rybiński 9red.), “Skutki integracji Polski z Unią Europejską”, Toruń 2000
[3] Z. Wysokińska, J. Witkowska, „Integracja europejska”, Warszawa 2004, s. 15
[4] Z. Wysokińska, J. Witkowska, „Integracja europejska”, Warszawa 2004, s. 15

poniedziałek, 29 kwietnia 2013

Makdonaldyzacja

  • Na całym świecie w ponad 119 krajach 31 129 restauracji odwiedza ponad 47 mln ludzi dziennie
  • W Polsce codziennie 207 restauracji McDonald's odwiedza nieco ponad 350 tys. gości
  • Obroty korporacji McDonald’s w 2003 roku przekroczyły 17 mld USD; zysk netto wyniósł blisko 1,5 mld. $
  • Zatrudnienie w 2003 r. wyniosło ponad 398 tys. osób; dostawcy korporacji zatrudniali ponad 1100tys. Osób
  • Założony w 1961 r. Hamburger University w Illinois wykształcił ponad 65 tys. menedżerów; zajęcia są prowadzone jednocześnie w 22 językach

Co tydzień umiera jeden język

  •  Wg UNESCO:
  •   w samej Europie umiera dziś około 50 języków
  •  na wymarciu jest też ponad dwa tysiące języków ludów żyjących na wyspach Oceanu Spokojnego oraz
  •  600 z 1400 języków afrykańskich.
  •  Uczeni twierdzą, że aby język żył i się rozwijał, powinien się nim posługiwać co najmniej milion ludzi.
  •  Takich języków jest na świecie 250 i tylko one mają szanse przetrwania.
  •  Tymczasem ponad 90 proc. języków, które istnieją dziś na świecie, posługuje się mniej niż 100 tysięcy ludzi;
  •  357 języków ma jedynie po około 50, a 46 języków tylko jednego native speakera

Ginące języki

Badania wykazały, że:

  • języki, którymi posługują się mieszkańcy naszego globu, umierają częściej niż rzadkie gatunki zwierząt i roślin.
  •  W ciągu ostatnich 500 lat zanikło 4,5 proc. znanych nauce języków.
  •  W tym czasie z powierzchni ziemi zniknęło bezpowrotnie 1,3 proc. ptaków i 1,9 proc. ssaków.

Deterytorializacja

  • Według A. Giddensa, globalizacja ściśle wiąże się z intensyfikacją stosunków w skali światowej powodujących zasadnicze zmiany naszych przestrzennych doświadczeń, z łączeniem się ze sobą bardzo odległych miejsc i z występowaniem sprzężenia zwrotnego między tym, co lokalne i tym, co odległe.
  • W warunkach globalizacji zasadniczą wartością staje się mobilność i swoboda poruszania się
  •  Symbolami deterytorializacji stały się centra handlowe, porty lotnicze, sieci hotelowe, sieci restauracji fast food

Globalizacja a migracje

  • nasilanie się wielokulturowości i otwartości kulturowej w wielu społeczeństwach,
  • obniżanie się bariery technicznej i ekonomicznej w przemieszczaniu wielkich mas ludzi na dowolne odległości,
  • otwarcie albo wzrost otwartości wielu gospodarek narodowych,
  •  standaryzacja produktów i kwalifikacji zawodowych w skali międzynarodowej

Wielkość migracji

  •  Wg ocen ONZ  w okresie 1996-2000 przepływ netto z krajów mniej rozwiniętych do bardziej rozwiniętych wyniósł 11,6 mln osób, 
  • stanowiło to 71% całkowitego przyrostu demograficznego krajów bardziej rozwiniętych w tym czasie
  • i wyniosło 1% ich całkowitej populacji w 2000 r.

Uwagi metodologiczne

W rzeczywistości migracji było znacznie więcej.

Po pierwsze, przytoczona wielkość salda skrywa w sobie wielkość strumieni w jednym i drugim kierunku, a były one znaczne.

Po drugie, występowały silne migracje między tymi dwiema grupami krajów nie mające charakteru długoterminowego lub osiedleńczego i nieujęte w podanej liczbie.

Po trzecie, wiele migracji – zarówno długo-, jak i krótkoterminowych – odbyło się między krajami wewnątrz jednej i drugiej grupy.

Po czwarte, liczne był również przypadki migracji uchodźczych i nieudokumentowanych (nielegalnych).

Ludność, imigranci i uchodźcy 31.12.2000
Saldo migracji 1996-2000 (tys. osób)

Imigranci z wybranych krajów emigracji w wybranych krajach imigracji 1999

Skala migracji

Wg ONZ w 2000 r. na świecie było

  • 174,8 mln imigrantów  (osób urodzonych w innym kraju niż kraj legalnego zamieszkania w tymże roku)
  • 15,9 mln uchodźców,
  •  kilkadziesiąt milionów tzw. migrantów tymczasowych oraz
  • około 40 mln imigrantów nielegalnych.
  • Daje to, nie biorąc nawet pod uwagę migrantów tymczasowych,
  •  liczbę ok. 230 mln, co odpowiada
  •  3,8% ludności świata.

Konsekwencje

  •  Radykalne zmiany kulturowe w warunkach globalizacji prowadzą do zasadniczych zmian w tożsamości jednostkowej i grupowej ludzi
  • Rosnąca liczba społeczności międzynarodowych w społeczeństwach narodowych kreuje nowe tożsamości i powoduje redefinicję tożsamości narodowej
  • Tożsamości ponadnarodowe, będące wynikiem przynależności do więcej niż jednego miejsca i narodu, fundują się na tkance wielokulturowości i dokonują autodefinicji  poprzez relacje do więcej niż jednego miejsca w przestrzeni i jednego narodu


czwartek, 14 marca 2013

Kulturowe wymiary globalizacji


Kulturowe wymiary globalizacji

l tendencje

l wzorce dyfuzji

l konsekwencje

Globalizacja a kultura wg Baumana

Ø Określenie „kurczący się czas i przestrzeń” obejmuje zachodzące w obecnej fazie globalizacji wielowymiarowe przekształcenia, którym podlegają wszystkie aspekty ludzkiej kondycji.

Ø Jednakże skutki procesów globalizacyjnych nie prowadzą do powszechnie zakładanej jednorodności i uniwersalizacji kultury.

Ø Stosunek do czasu i przestrzeni jest zróżnicowany i różnicujący zarazem.

Ø Globalizacja w podobnym stopniu dzieli i jednoczy, a przyczyny podziału są takie same jak czynniki pobudzające do uniformizacji.

 

Kultura a komunikowanie

Ø „ciągły proces wytwarzania znaczeń z doświadczenia społecznego” (J. Fiske),

Ø podzielane przez społeczeństwo „wartości estetyczne, idee religijne, wartości osobiste i odczucia oraz pojęcia intelektualne – porządek rytuału.” (J. Carey)

Ø Najogólniejszą i zasadniczą podstawą kultury jest komunikowanie, ponieważ kultury nie mogą powstawać, rozwijać się, przetrwać czyli w konsekwencji  istnieć bez komunikowania

 

Globalizacja – komunikacja

Ø Immanentną częścią procesu globalizacji jest postępująca segregacja przestrzenna, separacja oraz wykluczenie.

Ø Tania i szybka komunikacja czyli stały i nieskrępowany dostęp do lawinowo rosnących zasobów danych oraz bezustanny napływ wiadomości oznacza iż uzyskana wcześniej informacja (nie zawsze przyswojona) jest nieustannie tłumiona, wypierana lub zalewana przez potok nowych informacji.


Akulturacja w warunkach globalizacji

Ø I z kulturowego i z ekonomicznego punktu widzenia istotne znaczenie ma to iż została zniesiona różnica kosztów przekazu informacji na skalę lokalną i globalną.

Ø Oznacza to że jednocześnie dociera do nas informacja z wszelkich możliwych źródeł, zwykle z bardzo zróżnicowanych i niezależnych od siebie miejsc, niosąca rozproszone, nieuzgodnione a  niekiedy wzajemnie sprzeczne komunikaty.

Ø Zasadniczym problemem staje się więc nie niedostatek a nadmiar informacji oraz brak skutecznych schematów interpretacyjnych u masowego odbiorcy.

 

Globalizacja a uniwersalizacja


Występujący w warunkach globalizacji nieskrępowany przepływ produktów, usług, ludzi, informacji oraz dyfuzja wzorców zachowań prowadzą do rozpowszechniania się w różnych społeczeństwach cech podobnych i wspólnych oraz zanikania elementów różnicujących (hipoteza).

Proces ten w sferze kultury może przybierać różne formy.

Ø Rozwoju pluralizmu kulturowego (wielokulturowości)

Ø Stopniowej homogenizacji czyli ujednolicania się społeczeństw wg jakiegoś wzorca (tygiel)

Ø Postępującej hybrydyzacji, czyli wymieszania i selektywnej asymilacji  różnych składników i cech kulturowych do kultur lokalnych (mozaika)

 

Homogenizacja

Ø Jest to metafora opisująca zjawisko globalnej dyfuzji jako asymetryczną relację opartą na zależności peryferii od centrum

Ø Peryferia imitują wzorce pochodzące z rdzenia globalizacji

Ø Proces ten prowadzi do dominacji jednych kultur nad innymi

Ø W konsekwencji prowadzi do uniformizacji wg jednolitych wzorców - westernizacji (faktycznie amerykanizacji) globalizującego się świata.

 

Hybrydyzacja

Ø Hybrydyzacja polega na selektywnym przejmowaniu idei i wzorców zachowań pozostających w globalnym obiegu;

Ø Ich przetwarzaniu i dostosowywaniu do lokalnych kultur;

Ø Wiąże się z wzajemnym przenikaniem kultur i ich wytworów.

Ø W rezultacie utrwala się wielokulturowość a jednocześnie następuje wymieszanie elementów i cech kultur lokalnych, zarówno peryferiów, jak i rdzenia globalizacji.

Homogenizację i hybrydyzację można traktować jako tendencje i badać ich natężenie

Imperializm kulturowy

Ø Globalizacja kultury ma swoje konotacje nie tylko afirmatywne, ale i pejoratywne.

Ø Zdaniem krytyków jej idea jest równoznaczna z kulturowym imperializmem. Dyskusja nad kulturowym imperializmem wywodzi się z wczesnego pojmowania globalizacji w sferze kultury – według Jonathana Friedmana utożsamianej ze zjawiskiem rosnacego panowania pewnych kultur nad innymi, dyfuzji na szeroką skalę wartości, dóbr konsumpcyjnych i stylów życia pochodzących z określonego państwa czy też grupy państw

 

Kultura medialna jako obszar dominacji kulturowej

Globalizacja jest procesem, który bardzo silnie oddziaływuje na kulturę medialną, w szczególności audio­wizualną

Zagrożenia:

Ø komercjalizacja kultury audiowizualnej,

Ø jej standaryzacja i unicestwianie kulturowej różnorodności,

Ø zapoznanie cech krajowych produktów kulturowych,

Ø niebezpieczeństwo częściowego wykorzenienia obywateli z rodzimego kontekstu kulturalno-historycznego


Amerykanizacja kultury wg Barbera

Jak zauważa Benjamin R. Barber, „amerykańska mono­kultura nigdzie nie przejawia się wyraźniej niż w filmie i wideo (…). Co więcej, monokultura rozkwita coraz bardziej w miarę, jak zacierają się różnice między firmami telefonicznymi, sieciami kablowymi, stacjami radiowymi i telewizyjnymi oraz producentami oprogramowania, a gigantyczne korporacje łączę się między sobą. Zróżnicowanie ustępuje miejsca uniformizacji, konkurencję wypiera monopol.”


Europejski rynek filmowy - dystrybucja

Ø w 2000 roku w krajach Unii Europejskiej powstało 595 pełnometrażowych tytułów fabularnych, podczas gdy za oceanem zaledwie 460

Ø 50% filmów, które docierają do Europejczyków dystrybuowanych jest przez sześć spółek amerykańskich

Ø Drugie 50% przypada na 799 narodowych dystrybutorów europejskich

 

Europejski rynek filmowy - struktura

Ø Udział rodzimych filmów na własnych rynkach w 2000 r.:

Ø we Włoszech stanowiły 16%,

Ø w Niemczech – 11%,

Ø we Francji – 26,4%,

Ø w Wielkiej Brytanii – 17,5%,

Ø w Hiszpanii – 9,2%

Ø Łącznie, pod koniec lat dziewięćdziesiątych,

Ø amerykańskie filmy stanowiły na rynkach państw Unii Europejskiej około 70%,

Ø narodowe filmy na swoich własnych rynkach – około 17%,

Ø europejskie filmy poza ich narodowymi rynkami zaledwie 11%

 

Europa – USA – filmy i tv


Ø  Ameryka kontroluje ponad 73% rynku europejskiego, podczas gdy Europa zaledwie 3,9% amerykańskiego

Ø   w USA publiczność wszystkich filmów z napisami stanowi mniej niż 2,5% regularnie uczęszczających do kina, tymczasem wiele filmów europejskich nie jest dubbingowanych.

Ø  aż 71% filmów nadawanych w kanałach europejskiej telewizji pochodzi również z USA

Ø  aż 348 amerykańskich tytułów osiągnęło w tym okresie co najmniej milionową frekwencję, podczas gdy udało się to tylko 165 filmom europejskim